روشنایی

روشنایی و رفع نیازهای انسان

احتیاجات انسان پیچیده است. احساسات، کنش ها، دریافت ها و همچنین تندرستی انسان از نور و روشنایی تاثیر می پذیرد. در مرکز این نیازها امکان دید قرار دارد، چرا که از طریق دریافت و سازماندهی الگوهای نور است که انسان می تواند محیط را بشناسد و مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد. با استفاده از چنین الگوهایی است که اموری مانند نوشتن، یادگیری چهره به چهره، قدم برداشتن در یک راهرو یا راه پله یا حتی احساس آرامش در یک رستوران که با نور ملایم روشن شده است تحقق می یابد. اهم این نیازها عبارتند از: انجام فعالیت، حال و هوا، راحتی دید، قضاوت زیباشناختی، بهداشت، ایمنی، رفاه و ارتباط اجتماعی.
امکان دید
امکان دید عبارت است از توانایی اخذ اطلاعات از میدان دید. این امر شرط اساسی برای نورپردازی با کیفیت بالاست. وجود تاسیسات روشنایی برای آن است که دیدن تحقق یابد. این واقعیت بدیهی در طی سالهای گذشته منجر به تاکید زیاد بر امکان دید، نسبت به سایر اهداف روشنایی، شده بود. در نتیجه تحقیقات در این جهت متمرکز گردید و بنابراین امروز ما درک مناسبی از “امکان دید” و اهمیت آن داریم. کنتراست، درخشندگی، مدت رویت و اندازه اشیاء مهمترین متغیرهایی هستند که بر امکان دید اشیاء تاثیر می گذارند.
انجام فعالیت
منظور از فعالیت در اینجا عبارت است از کاری که شخص ( با استفاده از روشنایی ) انجام می دهد مانند اندازه گیری ابعاد یک اتاق، شستن دست های گل آلود، خواندن شماره اتاق ها در راهرو برای پیدا کردن اتاق یک پزشک یا تماشای جزییات تابلوی سیاه قلم در یک موزه. روشنایی باید شخص را قادر کند که ” کار مورد نظر ” را انجام دهد.
حال و هوا
حالات عاطفی و احساسی انسان متاثر از روشنایی محیط است. سلیقه، رضایت خاطر، آرامش و انگیزش از این قبیل هستند که به طور غیر مستقیم بر سایر رفتارها تاثیر می گذارند.
راحتی دید
راحتی دید نیز یک نیاز ضروری است که می تواند بر انجام فعالیت، بهداشت، ایمنی و حال و هوای محیط تاثیر بگذارد. به عنوان مثال کارکنان یک دفتر ممکن است از روشنایی همراه با چشم زدگی و خیرگی احساس خستگی کنند اما همان افراد از نورهای شدید چشمک زن در مراکز تفریحی لذت می برند.
قضاوت زیباشناختی
انسان ها نیاز دارند از آنچه می بینند مفهوم سازی کنند بنابراین باید اطلاعات یک شیء را به صورت ضمنی یا صریح در دسترس قرار دهد. نورپردازی می تواند مفاهیم را انتقال دهد، الگوهای ریتمیک را در معماری تقویت نماید و رنگ را ارتقاء بخشد و یا ممکن است با ارائه الگوهایی که مغایر با زمینه اصلی هستند فهم موضوع را به تعویق اندازد.
بهداشت، ایمنی و آسایش
این نیازها اگرچه در الویت هستند اما غالباً نادیده گرفته می شوند. به عنوان مثال، چشمک زدن منبع نور می تواند به دلیل اثر استروبوسکپی، یک ماشین متحرک را با سرعت غیر واقعی نمایش دهد. بالاست های الکترونیکی برای لامپ های فلورسنت میزان چشمک زدن را کاهش می دهند که این امر به نوبه ی خود باعث کاهش سردرد و خستگی چشم خواهد بود. ایمنی یک نیاز مهم است اما روشنایی اضطراری فقط یک جنبه از آن است.
نور با جلوگیری از ترشح ملاتونین در مغز اثر مستقیمی بر چرخه خواب و بیداری انسان دارد. شواهد نشان می دهد که گسیختگی چرخه خواب و بیداری در دراز مدت ممکن است منجر به انواع خاصی از سرطان شود. این یک زمینه تحقیقاتی جدید است که باید دقیقاً مد نظر طراحان روشنایی باشد. اهمیت نسبی این نیازها در وضعیت های مختلف متفاوت است. به عنوان مثال در کارخانه، قضاوت زیبا شناختی نسبت به بهداشت و ایمنی یا انجام فعالیت اهمیت کمتری دارد، حال آنکه در رستوران همه نیازهای مربوط به روابط اجتماعی، قضاوت زیبا شناختی، حال و هوا و آسایش مهم است هر چند فعالیت های خاصی همچون خواندن فهرست غذا نیز باید در نظر گرفته شود. یکی از چالش های طراحی روشنایی تعیین این مسئله است که کدام یک از نیازهای مربوط به روشنایی باید تامین شود. در مواردی این نیازها با هم مغایر است و برای تعیین اولویت آنها باید دقت بیشتری به عمل آورد.
روابط اجتماعی
برای برقراری ارتباطات اجتماعی باید شرایط محیط از لحاظ روشنایی مناسب باشد. بیشتر ارتباطات انسانی از طریق غیر گفتاری تحقق می یابد، در صورتی که روشنایی مناسب نباشد این اشارات ممکن است مغشوش یا حذف شود. به عنوان مثال تشخیص چهره در روشنایی امنیتی عنصر مهمی به شمار می رود نه تنها توسط مقدار نور لازم برای ردیابی یک چهره بلکه از سایه روش های ناشی از الگوی روشنایی نیز تاثیر می پذیرد.

لایتینگ پلاس لایتینگ پلاس لایتینگ پلاس

0 پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

می خواهید در گفت و گو شرکت کنید؟
خیالتان راحت باشد :)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *