نورهای رنگی تهران

جستاری دربار ه ی نورهای رنگی در تهران (بخش دوم)

تهران شهری در دامنه ی البرز با آن آب و هوای شورانگیز به یادگار مانده اش که اگر تهران و مردمش وقایع آن را از یاد برده باشند البرز نظاره گر آن بوده است و خواهد بود. از وقایع انقلاب مشروطه، ورود اولین خودروی سواری به پایتخت ایران و آوردن اولین پرتوهای نور الکتریکی شبانه ی شهر همه و همه در سینه ی البرز نقش بسته است. چراغ ها وارد چهره ی شبانه ی شهر گردیدند تا نشانی از دنیای متمدن غرب را با خود به تهران و ایران بیاورند. هنوز هم هرگاه به روستایی دور افتاده در دل کوه برق رسانی کنیم مسئولان بر خود می بالند و مردمی شکرگزار و شادمان دارند. البته که این خدمتی بزرگ به جامعه ی بشری است و به جرات می توان چنانچه مکانی از این نعمت محروم باشد از دنیای پر سرعت تکنولوژی این روزگار فاصله بسیار دارد.
حال با دیدن چهره ی شبانه ی شهر تهران این سوال مطرح می شود که آیا شهر پرنورتر و رنگین تر نشانه ای از مترقی بودن شهر است؟ اگر آری با چه شرایطی و اگر نه چرا؟
یا وقت آن نرسیده که با نگاهی نو به نورپردازی شهرهایمان نظر بیفکنیم و در هنگام ایجاد طرح نگرشی کلی به پیشینه ی تاریخ و فرهنگ شهر و مکان هم داشته باشیم؟ آیا هنوز هم وقت آن نشده که از تجربه ی دنیای پیشرفته بهره بگیریم؟ چنانچه مطالعه ای بر روند طراحی های انجام گرفته در کشورهای اروپایی داشته باشیم می بینیم که مبحث نور و طراحی روشنایی چیزی نیست که بتوان به راحتی با آن روبرو شد. برای یک طراحی نورپردازی خوب در مرحله ی اول احتیاج به نگرشی کلی به مکان و موضوع مورد بحث و شناخت آن می باشد. مثلاً در مورد نورپردازی یک اثر تاریخی چنانچه از پیشینه ی آن، موارد استفاده ی آن در قدیم و احتمالاً تغییر کاربری آن در حال حاضر اطلاع نداشته باشیم به جرات می توان گفت در پردازش ایده با مشکل اساسی روبرو خواهیم شد. اما در دنیای امروز طراحی نورپردازی و روشنایی فقط شامل بناهای تاریخی نمی باشد و حتی سهم بیشتری را در بناهای مدرن و با کاربردهای خاص به خود اختصاص داده است. امروز نور مصنوعی به عنوان اصلی جدا نشدنی در معماری و مهمتر از آن عاملی که بر سلامت روح و روان و افزایش کارایی فعالیت های بشری نقشی عمده دارد مطرح شده است. چندی است که ما در شهر نظاره گر دیوارهای رنگی، مجسمه های رنگی و حتی بناهای سمبولیک رنگی شهرمان شده ایم. هنگام عبور از بزرگراهی شلوغ با آن ترافیک هولناکش و با مردمی خسته از آمد و شد در شلوغی اش، دیوارهایی که به رنگهای سبز و قرمز و آبی نقش گردیده اند. آیا هنگام پردازش طرح، هیچ نگاهی به هویت شهر شد؟ حتی به مسیر و راههای دسترسی به آن که قرار بود رنگی شود؟ اصلاً هیچ مطالعه ای صورت گرفت؟ چندی پیش در پایگاه اطلاع رسانی شهرداری منطقه ۲۲ تهران می خواندم که یکی از مسئولان هدف از نورپردازی های رنگی را ((ایجاد آرامش بصری برای بینندگان، خودروهای گذری و افرادی که از فضاهای سبز به عنوان استراحتگاه استفاده می کنند)) بیان نموده اند. شاید تصویری که این مسئول در ذهن داشته با طرح اجرا شده تفاوت داشته است. آیا شما با دیدن باریکه های نورقرمز در کنار نورهای آبی وسبز احساس آرامش می کنید؟ سوال دیگر اینکه هدف و ایده انتخاب این سه رنگ در کنارهم چه بوده است؟ همیشه ساده ترین راه، بهترین راه نمی تواند باشد.

((با نگاهی به تجربه ی نورپردازی کشورهای پیشرفته در می یابیم که دیگر آن زمان که از نور در محیط های شهری استفاده می شد گذشته است. جهان این واقعیت را پذیرفته که پروژه های نورپردازی در آینده اهداف دیگری خواهند داشت. اگر در پروژه هایی که در چند سال گذشته در اروپا اجرا شده اند تاملی کنیم در می یابیم که آینده ی طراحی روشنایی بر توانایی بازتاب و پاسخ به نمود ها و احساسات بشری در یک محیط مشخص مبتنی است. اگر دهه ی ۹۰ را تحلیل کنیم می بینیم بسیار متعصبانه فکر کرده ایم که نور باید فقط در افزایش جلوه ها و جذابیت های معماری، نقش موثری ایفا کند و مهم نیست که بدانیم چه اتفاقات یا فعالیت های انسانی در آن مکان رخ می دهد.))
نه، ما با نور رنگی مشکلی نداریم. فقط در استفاده از رنگ باید بسیار حساس و محتاط عمل کرد. درست است که رنگ در برانگیختن احساسات بشری نقش مهمی دارد ولی سوال این است که این حس باید چگونه و در چه شرایطی به وجود بیاید. در بزرگراهی شلوغ به دنبال این هستیم که حس آرامش به وجود بیاوریم یا برانگیختن احساسات، تمرکز یا گیجی حواس؟ قطعاً باید در طرح هایی که برای نورپردازی مکانهای نشاط آور مانند پارکها مراکز تفریحی و طرح هایی که در مکانهایی مانند بزرگراه ها به کار می بریم تفاوت قائل شد و چرا که در بزرگراه ها استانداردهای روشنایی نسبت به نورپردازی از اهمیت بیشتری برخوردارند. هرچند هیچ استانداردی استفاده از نورهای رنگی را منع نکرده است ولی هر عاملی که در تشویش ذهن راننده موثر باشد باید حذف یا اصلاح گردد.

داستان به اینجا ختم نمی شود. در کنار این دیوارهای رنگی، فضای سبز رنگی نیز در این بزرگراه ها به وجود آورده ایم و این تفکیک رنگ را در فضای سبز و درختان نیز تکرار کرده ایم. نور و نور رنگی بر گیاهان و عملکرد آنها نیز تاثیر گذار است. در این زمینه مطالعات بسیاری انجام گرفته، چنانچه بسیاری از گیاهان بوسیله ی تعیین مدت زمان تاریکی، توانایی پیش بینی فصول را دارند و با اندازه گیری زمان تاریکی، دوره ی شکوفه زنی و برگ ریزی آنها تعیین می شود. پس این درختانی که در کنار دود و دم ماشینهای ما به عنوان وظیفه و از سر لطف الهی، سعی در بهبود کیفیت آب و هوا و افزایش سلامت ما دارند، آیا منصفانه نیست که ما هم به چرخه ی زندگی آنها و تناسب آن با نور و ساعاتی که در زیر نور مصنوعی قرارشان می دهیم فکر کنیم؟ اگر ما فکری نکردیم سازمان حفاظت از محیط زیستمان این طرح را که نه فقط در بزرگراه ها که در اکثر مکانها می بینیم تائید می کند؟

از طرح و رنگ و احساس و مکان و تاثیر آن بر گیاه و… که بگذریم چه جوابی برای شیوه ی اجرای طرح و نصب تجهیزات، آن هم در تهران پاینخت ایران داریم؟ شیوه ای که شاید فقط در استانداردهای ما تائید شده باشد.

لایتینگ پلاس لایتینگ پلاس لایتینگ پلاس

چراغ LED، چراغ LED، چراغ LED

0 پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

می خواهید در گفت و گو شرکت کنید؟
خیالتان راحت باشد :)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *