نورپردازی محوطه

طراحی نورپردازی محوطه سبز (بخش اول)

نورپردازی محوطه بیرونی با نورپردازی محیط داخلی یکسان نبوده و معیار جهانی نور پردازی بیرونی خورشید می باشد. نقش نور مصنوعی در ایجاد و ادراک مناظر و مکان های شهری شبانه به خصوص فضاهای سبز، اهمیت بسیار دارد. نور امکان حضور شهروندان را در فضای سبز شهری بیشتر می کند. اما تنها روشن کردن فضاها کافی نیست امروز در پی ایجاد مکان های شبانه ای با کیفیت های منطبق بر نیازهای مخاطب هستیم.
عدم توجه به نورپردازی محوطه سبز و یا اقدام به نورپردازی بدون مطالعه و دقت موجب به وجود آمدن فضاهای غیر قابل استفاده، آزاردهنده و خطرناک می شود که حتی ممکن است منجر به بروز مشکلات جسمی و روانی در میان شهروندان شود.
نور و تاثیر آن بر گیاهان
گیاهان به عنوان یکی از مهمترین عناصر فضاهای بیرونی نقش پر رنگی در تعریف کیفیت این فضاها دارند. روشن کردن گیاهان، معیاری در جهت درک درست ابعاد فضا به دست می دهد. برطبق نظریه بهبود استرس اولریک مناظر طبیعی بر خلاف مناظر ساخته شده به کاهش میزان استرس تمایل دارند. بر این اساس توجه به خاصیت در گیاهان موجب می شود نورپردازی گیاهان و دیگر عناصر طبیعی و نورپردازی محوطه در مناظر شبانه اهمیت مضاعف داشته باشد. طراحان با نورپردازی گیاهان جز اینکه منظر را نمایش می دهند این امکان را نیز دارند که کیفیت دراماتیک به فضا ببخشند. انتخاب پوشش های گیاهی که باید در یک منظر روشن شوند عامل تعیین کننده ای در تعریف کیفیت بصری منظر است. در این حالت توجه به نقش گیاهان در تعریف فضا و ارتباط گیاهان با دیگر عناصر فضایی در ایجاد کمپوزیسیون فضا اهمیت ویژه ای دارد.
طراح باید با انواع گیاهان آشنایی داشته باشد، سپس بر اساس نقش گیاهان در کمپوزیسیون بصری و با توجه به ویژگی های گیاهان از قبیل فرم، بافت و رنگ، موقعیت منبع نور، جهت تابش، رنگ نور و شدت آن را تعیین کند. در این میان، عوامل دیگری نیز ممکن است بر انتخاب طراح نور اثرگذار باشد. یکی از مهمترین این عوامل فعالیت های موجود در مکانی است، که نورپردازی محوطه در آن انجام خواهد شد.
ویژگی هایی که طراح نور به منظور نورپردازی و روشن کردن گیاهان ناگزیر از شناختن آنها است می توان به این صورت خلاصه کرد:
• شکل کلی گیاه
شکل کلی گیاه وابسته به فرم تاج پوشش گیاه، ابعاد ساقه و نسبت این دو بخش با یکدیگر است. اگر گیاهی پوشش انبوه داشته باشد، در صورتی که منبع نور استفاده شده در نورپردازی محوطه زیر یا داخل پوشش گیاه قرار گیرد، پوشش متراکم اجازه راه یافتن نور به بالا و یا بیرون را نمی دهد به همین جهت منبع نور در این نوع گیاهان خارج از تاج پوشش قرار می گیرد.
به منظور نورپردازی محوطه درختان با تاج پوشش گسترده مانند بلوط و بید از چراغ هایی با پخش نور گسترده استفاده می شود. در بیشتر اوقات لازم است از چند چراغ برای روشن نمودن اینگونه درختان استفاده کرد تا بتوان وضعیت ظاهری آن را به درستی نشان داد. اگر بخواهیم درخت خاصی را به عنوان عنصری پراهمیت در نورپردازی محوطه، نورپردازی کنیم لازم است منابع نور آن را احاطه کنند. برای نورپردازی درختان کوچک با تاج پوشش ۱/۵ تا ۴/۵ متر حداقل ۳ منبع نور مورد نیاز است، در حالی که روشن کردن درختان با تاج پوشش ۴/۵ تا ۱۵ متر حداقل به ۵ تا ۱۰ منبع نوری نیاز دارد. در درختان دارای تاج پوشش گسترده و پوشش متراکم معمولاً جهت چراغ به سمت بالا و به سمت تاج است. در صورتی که چراغ در نزدیکی درخت قرار داده شود بر بافت درخت و اگر با فاصله بیشتر نسبت به درخت قرار گیرد بدان تاکید می شود.
به طور کلی پیشنهادات نورپردازی محوطه براساس فرم گیاهان را به صورت زیر می توان مطرح کرد:
الف) فرم گرد: در صورتی که گیاه مورد نظر درختی دارای پوشش برگ متراکم باشد، بهترین راه برای نشان دادن درخت به طور کامل، قرار دادن منبع نور خارج از تاج پوشش است. در صورت امکان، منبع را روی زمین تعبیه می کنیم تا جلوه دراماتیک تری به درخت ببخشیم. اما اگر این امکان وجود ندارد، نورپردازی از سمت بالا به پایین و در حالتی که منبع نور مورد استفاده در نورپردازی محوطه، خارج از تاج پوشش درخت قرار داده شود می تواند صورت بگیرد. باید توجه داشت منبع به قدری از درخت فاصله داشته باشد که درخت به طور کامل روشن شود.
اگر تاج پوشش متراکم نباشد، منبع نور استفاده شده برای نورپردازی محوطه می تواند داخل و یا زیر تاج پوشش نیز قرار بگیرد و از تکنیک های نورپردازی به سمت پایین و نورپردازی مهتابی می توان استفاده کرد. به این ترتیب می توان گیاهان زیرین و یا مسیر پیاده زیر درخت را نیز روشن کرد.
گیاهان دیگری که فرم گرد دارند مانند بوته ها و درختچه ها نیز معمولاً از بیرون و با نوری به سمت بالا یا از بالا به پایین روشن می شوند. برای تاکید بر بافت می بایست منبع نوری را در فاصله نزدیک نسبت به آنان قرار داد.
ب) فرم عمودی و تاج پوشش مخروطی: در صورتی که تاج پوشش متراکم است، منابع نور بیرون از تاج پوشش قرار می گیرند. باید دقت کرد فاصله منابع نوری با تاج پوشش به اندازه ای باشد که به طور کامل آن را روشن کند. در صورتی که پوشش درخت باز و غیر متراکم باشد منبع نور می تواند بیرون یا داخل تاج پوشش و در میان برگ ها قرار داده شود. در این موارد معمولاً انتخاب موقعیت منبع نور توسط طراح، بیشتر بر اساس ویژگی برگ ها، فرم شاخه ها و آثار بصری و حسی که هر شیوه ایجاد می کند، صورت می گیرد. به عنوان مثال برگ های شفاف و الگوی شاخه های زیبای یک درخت مخروطی با پوشش غیر متراکم، طراح را تشویق به قرار دادن منبع نور در میان شاخه های درخت می کند.
در صورتیکه در درختان مخروطی هدف تاکید بر بافت باشد، ناچاریم از تعداد زیادی منبع نور استفاده نماییم. تعداد لامپ ها بستگی به محیط پایین ترین بخش درخت دارد.
ج) فرم عمودی و تاج پوشش باریک: در مورد درختانی چون صنوبر و نخل که فرمی کشیده و تاج پوشش باریکی دارند استفاده از چراغ با پخش نور باریکتر مناسب است. در درختانی که دارای تاج پوشش عمودی هستند منبع نور را خارج از تاج پوشش قرار می دهیم. در این گونه درختان چه دارای تاج پوشش متراکم باشند و چه غیر متراکم، برای تاکید بر بافت درخت، منابع نور را از تاج پوشش دور می کنیم.
د) فرم چتری و فواره ای: در درختانی که تاج پوشش چتری دارند نیز در صورتی که تاج پوشش، متراکم باشد بهتر است منبع نور استفاده شده در نورپردازی محوطه، خارج از تاج پوشش گیاه قرار داده شود. در تاج های فواره ای در صورت جذاب بودن تنه درخت و اختلاف زیاد در موقعیت قرارگیری تنه و برگ ها – مانند نخل – معمولاً تنه و برگ ها هر یک به طور جداگانه نورپردازی می شوند. برای نورپردازی تنه درخت بهترین راه این است که منبع نور در فاصله کمی از تنه و روی زمین در حالی که نور آن به سمت بالا می تابد قرار دهیم، اما به منظور روشن کردن برگ های نخل های بلند، گاهی لازم است که منبع نور کمی از تنه فاصله گیرد.
ه) فرم مجنون: برای درختان دارای پوشش متراکم، منبع نور را بیرون از تاج پوشش درخت قرار می دهیم تا بر بافت آن تاکید شود. وقتی تاج پوشش درخت، غیرمتراکم باشد منبع نور می تواند در داخل تاج و زیر آن نیز قرار گیرد. در درختانی مانند بید مجنون که تاج پوشش وسیعی دارند و شاخه های آنها تا نزدیک زمین آویزان است، برای نورپردازی از خارج تاج پوشش لازم است منبع نور، فاصله زیادی از درخت داشته باشد تا تمام آن را روشن کند. در این حالت زاویه تابش نسبت به خط عمود می تواند از ۴۵ تا ۶۰ درجه متغیر باشد. در این نوع نورپردازی اگر شاخه های درخت تا زمین رسیده باشد، خیرگی پیش نخواهد آمد، اما در صورتی که شاخه ها تا زمین فاصله داشته باشند امکان ایجاد خیرگی وجود دارد. در این حالت زاویه تابش باید کمتر از ۳۵ درجه نسبت به خط عمود باشد. در صورتی که تنها با زاویه باز امکان روشن کردن تمام درخت وجود داشته باشد، می توان خیرگی را به وسیله اشیاء و یا گیاهان دیگر کنترل کرد.

لایتینگ پلاس لایتینگ پلاس لایتینگ پلاس

چراغ LED، چراغ LED، چراغ LED

0 پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

می خواهید در گفت و گو شرکت کنید؟
خیالتان راحت باشد :)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *