نورپردازی محوطه و فضای سبز

نوع آرایش فضاها و عناصر پارک ایده کلی نورپردازی پارک را تشکیل داده و محل عناصر نوری را تغیین می کند، همانگونه که بر فرم عنصر روشنایی اثرگذار می باشد.
نورپردازی در پارک به منظور تامین موارد زیر صورت می گیرد:
۱ – کمک به خوانایی نقاط عطف، نشانه ها، مسیرهای عبوری و مناطق پرتراکم در محیط
۲ – تسهیلاتی برای حرکت ایمن پیاده ها و وسایل نقلیه، ترویج ایمنی بیشتر در محیط، کاهش خسارات و صدمات
۳ – کمک به تایید نقاط برجسته پارک با شدت نور و تشویق استفاده کنندگان در شب از بخشی از محیط
برای برنامه ریزی نورپردازی در یک پارک، ابتدا باید بخش های مختلف فضای مورد نظر، نیازهای موجود در هر قسمت و اتفاقاتی که در آن می افتد را شناسایی کرد. از آنجایی که چگونه استفاده از روشنایی به عملکرد هر فضا بستگی خاص دارد، بنابراین فضاهای اصلی در یک پارک شهری مورد بررسی قرار گرفته است.
 ورودی
ورودی پارک ها عموماً به عنوان فضایی دعوت کننده مطرح هستند و با توجه به این مسئله باید قابل رویت بودن و تشخیص آنها از فضای اطراف پارک با سهولت انجام گیرد. بنابراین نورپردازی این قسمتها عمدتاً از چراغهای پرنور و نورافکن استفاده می گردد. استفاده از زاویه تابش مناسب به گونه ای که موجب خیرگی چشم در افراد نگردد و علاوه بر آن در ایجاد زیبایی فضای ورودی نیز موثر باشد، از ویژگی های نورپردازی ورودی است.
خیابان ها و معابر
مقدار نور، زیبایی، فواصل چراغ ها نسبت به یکدیگر و نسبت به عرض خیابان از جمله مسایلی هستند که اهمیت بسزایی در نورپردازی معابر دارند. بوسیله نورپردازی می توان مسیرهای عبور و مرور را طراحی و تعیین نمود. نیمکت ها، آبخوری ها، تابلوهای راهنمایی و سایر عناصر در حاشیه این راه ها قرار گرفته اند، نیز از این نورها متأثر می گردند. همچنین نور مورد استفاده برای روشن کردن این قسمت بر باغچه ها نیز اثر مستقیم دارد. نورپردازی گیاهان در اطراف خیابان ها و راهروها و پیاده روها، علاوه بر روشنایی گیاهان، نور کافی و راهروها و پیاده روها، علاوه بر روشنایی گیاهان، نور کافی برای ایمنی پیاده روها ایجاد کرده و همچنین از صدمه زدن به گیاهان کاشته شده در حاشیه جلوگیری می کند.
فضاهای سبز
نورپردازی حجم های توده ای از قبیل بته زار و گیاهان می توانند در برقراری ویژگی های بصری عمومی تاثیر بگذارند و دسترسی بهتر به این گونه فضاها و تسلط بر آنها و همچنین بر وضوح پوشش های گیاهی می تواند موثر باشد، باید توجه داشت که در یک پارک، گل، چمن، درخت و گیاهان مختلف به رنگ های گوناگون خودنمایی می کنند و هرکدام از آنها، در روشنایی بخصوص جلوه دارند. بنابراین برای روشن کردن آنها از روش های متفاوتی استفاده نمود. بسیار از گیاهان که در طول روز با نور طبیعی قابل توجه نیستند ولی وقتی در زمینه تاریک نورپردازی شوند منظره جالبی را ایجاد می کنند، بعنوان اعضاء اصلی و حاکم بر فضای سبز می توانند عناصر نوری عظیم مورد استفاده قرار گیرند و به عنوان سطوحی در جهت ایجاد مفهوم بعد، مطرح شوند. اگر هدف نمایش شکل و تاج و زیبایی درخت باشد نورپردازی به سمت بالا خواهد بود ولی در مورد درختانی مثل بید مجنون که شاخه های آن آویزان و پیوسته در حال حرکت اند و پیوسته در حال حرکت اند بهتر است جهت نورپردازی به سمت شاخه باشد. وقتی درختان نورپردازی می شوند لازم است جهت و رنگ منبع نور با مشخصات محیطی هماهنگی داشته باشد. به عنوان مثال درختان کاج فقط وقتی نور قوی به آنها تابانده شود بازتاب مناسب خواهند داشت.

آب نما
بوسیله نورپردازی هنگام شب بر استخرها، چشمه ها، آبشارها، باغچه های آبی و حوضچه ها می توان طوری عمل کرد که اهمیت آنها بیشتر نمایان گردد. نورپردازی آبشارها و فواره های موجود در آب نماها به توجه و بررسی مخصوص نیاز دارد. مثلاً در مورد آبشار، نورپردازی باید بگونه ای باشد که ارتفاع آن بنظر بیشتر دیده شود. آب به صورت ساکن یا در حال جریان یک عنصر جالب می باشد، با قراردادن نور در زیر سطح آب بیشتر به حالت آب در داخل شیشه نزدیک می شود.
آب چه در آب نماها و چه در حوضچه ها و استخرها هم به عنوان یک آینه و هم به عنوان ماده ای شفاف و عبور دهنده سطوح نوری و انعکاس دهنده عمل می کند. زمانی که آب راکد نبوده و موجدار و در حال طغیان باشد انعکاس تصاویر در هم و با یکدیگر ترکیب می شد و در این حالت تنها اثری از درخشندگی نور و حرکت آن نمایان می شود. پاشیدن آب بصورت اسپری با جریان شدید آن و همچنین شناور بودن آب موجب انعکاس و ایجاد سطوح نورانی پراکنده و جالبی می شود.
بهتر است بر آب های راکد مستقیماً نور تابیده نشود بلکه با استفاده از آینه و شیشه نور تغییر جهت داده و بر آب تابانید تا تصاویر ساختمانها، درختان و سایر اشیاء در آن انعکاس یابد. بازتاب نور بر سطح استخر دوباره بر روی ساختمان های دیگر می تابد قادر است پدیده درخشش ناپایدار (تلألو) را ایجاد نماید. آبشارها و فواره ها را نمی توان بطور بسیار دقیقی روشن نمود، چون نور بایستی از میان پودر آب عبور داده شود می توان لامپ ها را در زیر سطح آب نصب کرد.

زمین بازی
مهمترین و اصلی ترین مطالبی که برای روشنایی زمین بازی مطرح است ایمنی می باشد که از دو جهت قابل بررسی است. نخست از جهت ایمن بودن وسایل روشنایی مورد استفاده در این بخش و دومین مطلب مربوط به تامین روشنایی کافی جهت بازی و همچنین در معرض دید بودن کودکان توسط والدین می باشد.
برای اغلب بازی های دسته جمعی در شب روشنایی میدان بازی حائز اهمیت بیشتری است. جهت روشنایی این میدان ها معمولاً از نور افکن هایی هستند و برای نصب آنها از درخت، دیوار و یا تیرهای موجود کمک می گیرند. زاویه نورافکن ها باید طوری تنظیم شود که حتی المقدور، در تمام مختلف میدان، روشنایی یکسان و کافی باشد. ترکیب نورافکن ها در اطراف زمین ایجاد سایه های تند و طولانی نگردد.
پله ها
مسئله روشنایی پله ها نه تنها دارای جنبه زیبایی شناسی می باشد بلکه از لحاظ رعایت اصول ایمنی نیز حائز اهمیت است. در مورد روشن نمودن اینگونه فضاها باید از بوجود آمدن سایه های عمیق جلوگیری شود و سایه افراد در حال راه رفتن با لبه پله ها برخورد نکند . در فضاهای باز مخصوصاً سرازیری ها و راه پله ها که امکان صدمه دیدن افراد در تاریکی بیشتر است بهتر است تعداد چراغ ها متناسب با تعداد پلکان و شیب موجود انتخاب شود.

محل های نشستن
طراحی نورپردازی، در محل های نشستن باید دارای ویژگی های روانشناسانه نیز باشد، بطوریکه افراد به هنگام نشستن و استراحت در مکانی که واجد نورپردازی مناسبی است باید احساس آرامش و امنیت نماید و جنبه های خصوصی گرایانه فضا به طور کامل از بین نرفته باشد. این مکان ها از یک سو نباید به وسیله نورافکن ها و چراغ های پرنور محاصره شوند و از سوی دیگر نیز نباید در تاریکی فرورفته و یا با نورهای بسیار ضعیف طراحی شوند. بلکه باید طراحی سیستم های نوری و نورپردازی مکان های استراحت و نشستن، به صورتی باشد که علاوه بر آنکه توانایی و امکان دیدن توسط افراد فراهم شود، نوعی آرامش بصری و امنیت روانی نیز در آنان القا شود. بطوری که افراد خود را در محاصره نورهای شدید و زننده اطراف، احساس نکنند.
سایبان ها و آلاچیق ها
از این عناصر که معمولاً به صورت توقف های یک یا چند ساعته و به منظور نشستن، استفاده می شود. نیازمند نوری ملایم و نرم شده می باشد. به همین منظور استفاده از ابزارهای نورپردازی در لابلای پوشش گیاهی موجود و یا بین دیواره و سقف سایبان ها و آلاچیق ها مناسب می باشد.
پارکینگ ها
روشنایی پارکینگ ها به عنوان یک سیستم کاربردی و صرفاً برای مفاهیم عملکردی مورد استفاده قرار می گیرند. اگرچه در این صورت بیشتر جزئیات فضا، عمق و زیبایی طبیعی از بین می رود و فضا به صورت یک دست و تخت نورپردازی می شود، به طوری که تنها جنبه سودمندی و وضوح کامل مورد نظر می باشد. جهت ایجاد امنیت بیشتر از نورپردازی های موضعی کمتر استفاده می گردد. در روشنایی محوطه های باز و پارکینگ ها برای اینکه روشنایی کافی به نقاط دور از محل نصب چراغ برسد، چراغ هایی بکار گرفته می شوند که حداکثر شدت نور آنها در زاویه ی ۷۰ تا ۷۵ درجه عمودی اتفاق می افتد. با استفاده از این چراغ ها می توان فاصله چراغ های مجاور را تا حدود چهاربرابر ارتفاع نصب انتخاب نمود. و یکنواختی کافی در شدت روشنایی بدون ایجاد چشم زدگی به دست آورد.
پیکره های تزئینی
ایجاد منظر دید، به وسیله نورپردازی روی پیکره های زینتی بر اهمیت بصری آنها می افزاید و جلوه آنان را بیشتر می کند. معمولاً بهترین راه برای نورپردازی اشیا استفاده از نورهای مختلف به صورت توامان است. یک منبع نور به وسیله تضاد بین سطح جسم و سایه تیز آن باعث برجسته شدن شکل و فرم شی و منبع نوری دیگر با روشن کردن سطح شی باعث وضوح جزییات شی می گردد.  استفاده نامناسب از ابزارهای نورپردازی در روشن نمودن پیکره ها نه تنها موجب تأثیرات منفی بصری شده و از اهمیت موضوع می کاهد بلکه فضا را به صورت بی روح و بدون هیچگونه کنش بصری جلوه گر می سازد. به عنوان مثال، چنانچه در اطراف تندیس ها بجای استفاده از نورپردازی مناسب، چراغ های پارکی معمولی استقرار یابند نه تنها در ساعات روز مزاحم دید می باشند بلکه به عنوان عوامل کاهنده ارزش های بصری و اهمیت موضوع اصلی مطرح هستند
عناصر روشنایی علاوه بر تامین نور و ایمنی محیط به عنوان عناصر طراحی نیز استفاده می شوند. نورپردازی قسمتی از طراحی شب پارک ها و باغ ها می باشد که به طور همزمان باید در طر احی مد نظر قرار گیرد و تابع سبک و روح حاکم بر فضا گردد. عناصر روشنایی می توانند در صورت طراحی مناسب به عنوان عناصر معماری در روشنایی روز نیز استفاده گردند، در غیر این صورت می بایست با محیط همخوان و یا پنهان شوند.
هر فضا دارای خصوصیاتی است که طرح نورپردازی باید در راستای تقویت آن خصوصیات باشد. استفاده از تکنیک های نورپردازی و شناخت صحیح ویژگی های نور به طراحی مناسب سیمای شبانه کمک می نمایند.
در این میان شناخت خصوصیات روشنایی مصنوعی، قابلیت فضا و درک تأثیر نور، امکان فضاسازی مناسب با روش های نورپردازی صحیح را می دهد.

0 پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

می خواهید در گفت و گو شرکت کنید؟
خیالتان راحت باشد :)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *